Woensdag 23 Augustus 2006 at 7:00 pm
Noorderzon: Vuile sneeuw in Sarajevo
Gezien: filmtheater Images, 20 augustus, door Marjanne de Haan
Als de zon zich toch niet laat zien in het plantsoen, is uitwijken naar filmtheater Images geen zonde. Op de vierde avond van het festival draait hier Grbavica, een Bosnische film die vanaf 9 september te zien is en zich afspeelt in het winterse Sarajevo.
‘Ken ik jou niet ergens van? Heb ik je niet gezien bij de lijkenidentificatie? Naar wie ben jij op zoek?’ Late-night gespreksstof in Sarajevo, Bosnië. De oorlog is alweer een jaar of tien geleden beëindigd, maar de wonden zijn nog vers. Sarajevo is een door God verlaten oord, koud en met smerige sneeuw, bevolkt door ongure types, beheerst door werkloosheid en de herinnering aan de oorlog.
Esma (Mirjana Karanovic) woont met haar dochter Sara in Grbavica, een grauwe buitenwijk van Sarajevo, waar tijdens de oorlog gevangenen werden gemarteld. Esma’s trauma laat zich raden, maar is desalniettemin gruwelijk, en een geheim dat ze angstvallig verborgen houdt voor Sara (Luna Mijovic). Haar gevoelige blik verraadt haar pijn, onzichtbaar voor een opstandige puber. Esma gaat tot het uiterste om Sara en zichzelf te sparen voor de waarheid, wat uiteindelijk leidt tot een heftige confrontatie tussen moeder en dochter.
Esma en Sara staan symbool voor de mentale spagaat waarin Bosnië verkeert. Esma’s leven is verwoest door de oorlog die Sara niet heeft meegemaakt. Haar jeugd filtert het recente verleden. Op school hoor je erbij als je vader shaheed is, een oorlogsmartelaar. Hoe wreder hij aan zijn eind kwam, hoe beter. Het is een bizarre wereld, die in Grbavica soms nogal wordt aangedikt. De nachtclub waar Esma werkt om het geld voor Sara’s excursie bij elkaar te krijgen, is een hel van stampende muziek, drank en grijpgrage mannen. Je krijgt het ongemakkelijke gevoel dat Esma zich op een hellend vlak begeeft, wat niet wordt uitgewerkt of waargemaakt- gelukkig. De onderwereldsubplot is een onnodige illustratie ervan. Maar de beelden van Sarajevo in de sneeuw, en Esma in Sarajevo, drukken haar weemoed treffend uit.
Grbavica kun je onevenwichtigheid van de plot verwijten, en misschien zelfs enig effectbejag. Tegelijkertijd is de Bosnische samenleving mijlenver van mijn belevingswereld verwijderd en kan ik het de regisseur Jasmila Zbanic niet kwalijk nemen haar boodschap zo te benadrukken. Grbavica gaat over oorlog en pijn, maar ook over liefde en waarheid, en dat, aldus Zbanic, heeft Bosnië hard nodig.
Grbavica
Regie: Jasmila Zbanic
Met: Mirjana Karanovic, Luna Mijovic
90min. Bosnië-Herzegovina 2006
Dinsdag 22 Augustus 2006 at 7:59 pm
Noorderzon: Licht verteerbaar drama in Almodóvars Volver
Door Marjanne de Haan met publiciteitsfoto's van Volver (klik voor groter)
De wind jaagt over de begraafplaats van Alcanfor de las Infantas, waar de vrouwen uit het dorp hun doden koesteren. Het is dezelfde wind die het vuur aanwakkerde waarin de ouders van Raimunda en Soledad omkwamen. Maar de natuur neemt en geeft: wanneer tante Paula overlijdt, keert hun moeder terug naar het aardse en trekt bij Sole in. Een gescheiden vrouw is immers het beste af met haar moeder.
In Volver keert Pedro Almodóvar terug naar zijn favoriete onderwerp: vrouwen. Moeders, dochters en zusters in het bijzonder. Raimunda (Penélope Cruz) belichaamt alledrie als een volkse diva, altijd met een fraai gevuld décolleté waar de camera graag zijn oog op laat rusten. De 32-jarige Cruz is het stralende middelpunt van de film. Ze overtuigt als nuchtere moeder gezegend met een grenzenloze daadkracht, die geleerd heeft haar eigen boontjes te doppen. Haar man is een zuipende en zappende nietsnut, die geilt op zijn eigen dochter en al snel op ongenadige wijze van het doek verdwijnt. In het universum van Almodóvar zijn mannen gereduceerd tot de marge, niet meer dan de oorzaak van vrouwelijk ongeluk. Raimunda, Sole (Lola Due ±as) en hun moeder (Almodóvar-veterane Carmen Maura) hebben alledrie wat te stellen gehad met de mannen in hun leven, waardoor ze van elkaar verwijderd zijn geraakt. En hoewel gedane zaken geen keer nemen, keert het verleden op zijn schreden terug en krijgen de vrouwen van bovenaf alsnog de kans zich te verzoenen.
Het drama van Volver is echter lichtvoetig. Komedie, tragedie, thriller en klucht wisselen elkaar af, zonder het verhaal in de weg te zitten. De film lijkt soms welhaast een musical zonder liedjes. Raimunda en Soledad wonen in een Madrileense achterbuurt, maar deprimerend is het er niet. De vindingrijkheid van de personages en de vanzelfsprekendheid waarmee zij hun lotgevallen aanvaarden, geven de film vaart en kleur. Ronduit hilarisch is de moeder die zich schuilhoudt bij Sole en assisteert in haar kapsalon aan huis. Almodóvar overgiet het geheel met een soapsausje. De vrouwen zijn voortdurend in gezelschap en begroeten elkaar met overdreven gezoen. Raimunda’s grote bruine vochtige ogen geven haar gemoed weer, zoals in een soap even ingezoomd wordt op de peinzende blik van een personage. En passant spreekt Almodóvar zijn walging uit over Jerry Springer-achtige shows, in een scène waarin vriendin August ÂÂna aangespoord wordt haar ziel te verkopen in ruil voor een onbetaalbare kankerbehandeling. De sensatielust in de ogen van de presentatrice is angstaanjagend.
Zoals altijd in een film van Almodóvar is de art-direction uitgekiend: mooie composities met steeds weer rood zorgvuldig in het beeld verwerkt. De montage is associatief, van een met aarde besmeurd gezicht naar handen die een paprika snijden, van grond naar groente. De rouwende vrouwen bij tante Paula, van bovenaf gefilmd, vormen het koor van een Griekse tragedie; de windmolens op weg naar Alcanfor een imponerende verbeelding van de elementen.
Volver vormt een evenwichtig geheel van vorm, stijl en verhaal en schiet nergens uit. Behalve misschien wanneer Raimunda een flamencolied ten gehore brengt. Waar de zang in Hable con ella werkelijk ontroerde, missen de tranen van Cruz hun uitwerking. Het komt enigszins gekunsteld over, niet in het minst omdat Cruz overduidelijk playbackt. Het zij Almodóvar vergeven. Want mits je zijn typerende en onconventionele gang van zaken kunt waarderen, is Volver, net als Cruz, een uitbundige, rijpe film: geurig, kleurig en precies op smaak.
Volver (2006)
Regie: Pedro Almodóvar
Met Penélope Cruz, Carmen Maura en Lola Due ±as
Te zien vanaf 24 augustus
Donderdag 21 Juli 2005 at 8:14 pm
Parade: Club Mondo Leone
Foto Hans Speekenbrink
Een eenmansvoorstelling van Leon Giesen. Leon over Club Mondo Leone:
Club Mondo Leone was de naam van de voorstellingen tijdens de Parade 2005. Diverse korte, steeds verschillende shows. Dit is mij zo goed bevallen dat ik besloten heb Club Mondo Leone echt te laten bestaan. Je kunt er lid van worden en zodoende uitgenodigd worden voor geheime besloten voorstellingen waarin ik nieuwe dingen zal uitproberen, soms met gasten zal werken, verzoeknummers zal doen etc.
Klik hier om lid te worden: Mondo Leone
Zondag 19 Juni 2005 at 4:29 pm
Oerol: 3600 Seconds
tekst en foto's van Hans Speekenbrink (klik voor vergroting)
Een hi-tech spektakel in de open lucht werd gisterennacht verzorgd door de Franse theatergroep Metalovoice en het Schotse Boilerhouse. Op een leeg parkeerterrein tegen de duinrand van West aan Zee stonden op twee podia twee grote cirkelvormige schermen opgesteld. Het leken twee gigantische parabolen die op elkaar gericht waren. Toen de ruimte daartussen gevuld was met de toeschouwers begonnen mannen in zwarte pakken de twee podia te verbinden met karretjes die een soort catwalk vormden. Het zag er allemaal zeer futuristisch uit alsof we op de maan geland waren. Het silhouet van de duinrand stak af tegen het rode avondlicht. 3600 seconds is een unieke theatrale kijk op tijd. Wat kun je allemaal doen in een uur of beter gezegd wat kan er door je vingers glippen als je een uur zomaar voorbij laat gaan. Waarom duurt het ene uur langer dan het andere. Wat zou je doen als het je laatste uur was. Waarom leef je niet in het moment. Vier acteurs die Frans en Engels spraken en een percussionist die op Japanse wijze met zijn stokken jongleerden en die via dramatische elektronische percussie met handen en voeten het tempo aan gaf. Op de grote schermen zag je de tijd digitaal aftellen en er werden beelden op geprojecteerd die deels van aanwezige camera's kwamen. Het geheel was strak geregisseerd en er werd veel aandacht besteed aan de veiligheid van de acteurs dei continu tussen de twee podia renden op stoelen gingen staan en in een draaistoel rondgedraaid werden. De tekst was niet altijd goed te volgen maar het was alleen al een sensatie om op die verlaten plek in de open lucht dit multimedia spektakel te ondergaan. De vorm was indrukwekkender dan de inhoud, maar het was zeker een bijzondere ervaring.
