Maandag 30 Oktober 2006 at 10:38 pm
Othello “ manipulatie en naïviteit op zijn best
Door Carol Greenshields met foto's van Ben van Duin (klik voor vergroting)
Bij het binnenlopen van de schouwberg in Den Haag zijn mijn eerste gedachten “wow” wat een indrukwekkend podium; stapels scheepscontainers vormen de achtergrond waarvan wij alleen de achterkant zien met het glimmende hang- en sluitwerk van de dichte deuren. Met de verduistering van de zaal komt de Moorse edelman Othello het podium op, zijn gezicht bedekt door een laag zwarte verf die hij er vervolgens afhaalt terwijl zijn lichaam 360 graden draait en hij kijkt in de spiegel vastgeklampt in zijn linker hand. De rest van de cast staat erbij in kledij dat iets weg heeft van een tweedehands kledingshow van zeer uiteenlopende kwaliteit. Annette Speelt is de toneelgroep die vanavond samen met regisseur Johan Doesburg deze voorstelling van Othello neerzet.
Michel Sluysmans opent in de geniepige en manipulerende rol van Jago; hij doet het perfect, van begin tot einde. Vincent Linthorst als Roderigo is geweldig in zijn naïviteit en gevoeligheid voor de manipulaties van Jago, en luistert aandachtig naar elk duister plot om de mooie Desdemona voor zichzelf te winnen en haar weg te halen bij Othello. Jagos jaloerse houding ten opzichte van de loyale Cassio (Pieter van der Sman) die boven hem gekozen wordt tot luitenant, kent geen grenzen. Vanaf het moment dat Othello op oorlogspad gaat begint Jago met het plannen van zijn wraak om de liefde tussen Othello en Desdemona te bederven en hem in diskrediet te brengen onder zijn kennissen. Anniek Pheifer speelt een prachtige, oprechte en gepassioneerde Desdemona, die het helemaal prima vindt om stiekem te trouwen met de donkere Othello.
Thijs Römer weet een sterke, gepassioneerde en vooral verwarde Othello levendig te spelen. Ondanks zijn betoverende liefde voor Desdemona vertrouwt hij iets te veel op Jago, die hij ziet als de meest eerlijke man op aarde. Het werkt perfect en zelfs de posturen van de twee mannen helpt het beeld te projecteren van hun karakters. Pauline Griedanus speelt een verwarde en naïeve Emilia, een ietwat zwakke rol die niet overtuigend overkomt. De slotscène is met zo veel passie gespeeld dat de vonken er vanaf vliegen, het moment suprème wanneer Othello Desdemona, bijna met tederheid wurgt, is zo indrukwekkend dat je gefixeerd bent, de hele tijd wensend dat Emilia de waarheid gaat spreken, Othello van zijn ingetuinde jaloerse gedachten te ontdoen maar tevergeefs, sterft Desdemona en je voelt het hart van Othello ook sterven. Machtig.
De gehele cast is bijzonder goed op elkaar ingespeeld, en dat doet tijdens de lange zit helemaal de tijd vergeten. Afleidend van de acteurs en dit prachtige stuk, Othello was de kleding; dusdanig gerafeld van Jago en Othello dat je ze beiden een nieuwe pak aan wilt schaffen. Helaas hebben de verschillende typen kleding geen toegevoegde waarde en leiden alleen maar af omdat ze zo opvallen; en wiens idee het was om een camera op de podium te zetten, die af en toe door de cast bediend werd heeft niet echt nagedacht over het beeld dat daarmee gecreëerd werd “ zeer afleidend. Ook jammer is de typische Nederlandse behoefte om de vrouwelijk rollen een lingerie show te laten doen. Niet echt nodig en nogmaals leidt het af van de echte talenten die er daadwerkelijk op deze podium staan. Het idee om Othello een modern jasje aan te doen is niet gelukt Maar gelukkig redden de acteurs de avond en Shakespeares prachtige stuk.
Nationale Toneel -
website
Annette Speelt -
website
Maandag 23 Oktober 2006 at 11:27 am
Vaders! - een avond zorgeloos vermaak
Door Lana de Wit met foto's van Marco Borggreve en Lana de Wit. Klik de foto's
voor vergroting. Gezien op de première op 21 oktober in Leiden.
Als schrijver van komedietoneelstukken is Haye van der Heyden ijzersterk. Dat bleek maar weer bij de première van zijn nieuwste stuk Vaders, zaterdag in de Leidse Schouwburg. Door een opeenstapeling van strakke dialogen met ongelooflijk adremme antwoorden krijgt hij de toeschouwers aan het lachen. Zeker niet onbelangrijk daarbij is het sterke spel van acteurs Hymke de Vries, René van Zinnicq Bergmann, Nienke Römer en Piet Römer.
Een mix van diverse persoonlijkheden en een wirwar van complexe relaties krijgt het publiek in Vaders voorgeschoteld. Een vader die zijn laatste dagen bij zijn zoon en vrouw komt slijten, een stel dat een open relatie heeft waarbij de man Daniël een affaire met jonge speelse studente heeft maar ziekelijk jaloers wordt als zij er - net als hij - ook een vrije moraal op na houdt. Dit alles moet natuurlijk wel tot hilarische taferelen leiden. Hilariteit die komt door de, vaak, droge opmerkingen van de personages. Als Anoek (Nienke Römer) zwanger blijkt van een Pool antwoordt Sjors (Piet Römer): “Ik dacht dat Polen zo handig waren!”
Piet Römer moet oppassen dat hij als bekende acteur niet overheerst op het podium. Dat doet hij ook niet. Hij weet met subtiel en bescheiden spel een aandoenlijk personage neer te zetten, dat zowel de andere personages als het publiek voor zich weet te winnen. Een norsachtige personage gaat Römer, zoals we ook in Baantjer zien, goed af zonder zonder dat Sjors overigens te veel op De Cock gaat lijken. Ook de andere acteurs bewijzen hun acteurtalent en kunnen uitstekend met tekst en personages uit de voeten. Hymke de Vries ontvangt zelfs applaus als zij haar man, René van Zinnicq Bergmann, minutenlang uitfoetert. René van Zinnicq Bergmann is misschien iets minder geloofwaardig als klamboeverkoper, maar dat is bijzaak. Ook zijn spel staat als een huis. De vlinderachtige vrolijke Nienke Römer (de kleindochter van) zet een jonge en van het leven genietende studente neer.
Toch is er na de pauze even een dip. Het moordend hoge tempo van daarvoor, met veel opeenvolgende grappen, wordt niet gehaald. Met de eerder genoemde scheldtirade van Hymke de Vries wordt het publiek weer wakker geschud en weer bij de voorstelling betrokken.
Erg goed is de vorm waarvoor is gekozen met de laconieke vertellende commentaren van de personages. Zij vertellen waar we ons bevinden en wat er staat te gebeuren. Het is een spel van personages met publiek waarbij de acteurs vanuit hun personages commentaar geven op hetgeen er komen gaat. Het simpele maar effectieve decor, een witte wand met daaruit verschillende wanden gesneden die rond kunnen draaien, is uitstekend gekozen. Het geeft het idee van een andere ruimte en legt de nadruk op de acteurs en hun spel.
De eindscene is tegen het randje van cliché maar toch heeft regisseur Wannie de Wijn een prima voorstelling afgeleverd. Goed voor een avond zorgeloos en schaamteloos vermaak!
Vaders! is tot eind maart te zien in theaters overal in Nederland. Kijk op de website voor de exacte speeldata en plaatsen en overige informatie.
Vaders! -
website
Cast:
Piet Römer - Sjors
Nienke Römer - Anoek
Hymke de Vries - Lara
René van Zinnicq Bergmann - Daniel
Tekst - Haye van der Heyden
Regie - Wannie de Wijn
Donderdag 28 September 2006 at 9:50 pm
Triple Bill deel 1: Liefde
Door Lotte Huijing met foto's van Suver Nuver (klik voor groter)
Gezien 26 september Theater Kikker, Utrecht
Liefde is het eerste deel van een drieluik met de titel Triple Bill. De thema’s Hoop en Geloof komen dit seizoen in volgende voorstellingen aan bod.
Suver Nuver staat bekend om zijn fysieke, absurde en beeldende (mime)theater en deze kwalificaties zijn te herkennen in Triple Bill 1: Liefde. Deze voorstelling is een collage van wat de drie leden van Suver Nuver individueel willen laten zien over het thema liefde.
Peer van den Berg, Henk Zwart en Dette Glashouwer vormen samen Suver Nuver sinds hun afstuderen aan de Amsterdamse mimeopleiding. In hun voorstellingen willen ze het persoonlijke als inspiratiebron benutten. Misschien vloeit hieruit voort dat Suver Nuver de bezoeker zowel vooraf als de mogelijkheid wil geven om zelf bij te dragen aan de thema-avond. Voor aanvang in de foyer kun je je uitleven met graffiti over de liefde en aan het einde wacht een leuke verleiding. ‘Maar wat kan je over de liefde zeggen zonder te privé of pathetisch te worden?’ vragen ze zich hardop af. Het blijkt dat ze alledrie een geheel eigen invulling en vorm aan het begrip ‘liefde’ hebben gegeven.
Peer van den Berg heeft gekozen voor een absurd ‘billenwezen’ dat hij allereerst als een rockheld laat headbangen. Het achterwerk van Van den Berg is getransformeerd door snor en pruik tot een bewegend figuur met passende gebaren. Deze vormgeving is hilarisch en er wordt hard gelachen in de zaal. Later komt het wezen opnieuw naar voren en ditmaal houdt het een vurig betoog dat doet denken aan de ‘tame the cunt’ tirade van het personage van Tom Cruise uit de film Magnolia. Doordat je zo geboeid naar de menselijkheid van de opgetuigde billen zit te kijken, is het moeilijk om je aandacht bij de tekst te houden.
Na een changement is het de beurt aan het tweede lid van het gezelschap. Henk Zwart kiest ervoor om het thema liefde te behandelen aan de hand van het levenslied. Hij brengt met Ewout Eggink verschillende bekende en minder bekende smartlappen ten gehore. Hoewel de nummers goed uitgevoerd worden, weten ze nergens echt te raken. Ze worden met enige afstand en gestileerd gebracht. Deze knipoog maakt het onmogelijk om volledig mee te gaan in de dramatiek en muziek van de Nederlandstalige liederen.
Tot slot beschrijft Dette de driehoeksverhoudingen in haar leven op een heel kwetsbare manier. Je kijkt naar haar onderbenen gestoken in zwarte pornolaarzen terwijl ze verder verhuld wordt door een scherm. Ze spreekt in een microfoon over haar ervaringen met trio’s. Naarmate de solo vordert, krijg je meer van haar te zien en later worden er opnames van een oude vrouw op het scherm geprojecteerd. Het geheel is intiem. Het spel is integer, de vormgeving simpel en mooi, maar de inhoud blijft redelijk raadselachtig.
Overeenkomsten in de delen zijn dat ze alle op het publiek gericht zijn en dat ze eenvoudig en toch betekenisvol lijken, hoewel deze betekenissen nergens echt duidelijk worden. Het geheel heeft nieuwsgierig gemaakt naar de invullingen van de andere thema’s. Die bieden een nieuwe kans om je te richten op de inhoud en zo de overvleugeling door de boeiende vormgeving te temperen.
Een avond waarbij je van gierende waanzin via zwierig meedeinen komt tot verstilde sereniteit. Elk stuk heeft zijn eigen kwaliteit maar allemaal zijn ze eigenlijk vreemd; en laat dat nou net zijn wat Suver Nuver betekent als je het vanuit het Fries vertaalt.
Meer over Liefde en de twee andere delen van Triple Bill vind je op de website.
Suver Nuver -
website
Maandag 25 September 2006 at 3:43 pm
Première van Grensgevallen door Toneelgroep Oostpool
Door Gerjanne Tiemens met foto's van Antoinette Mooy (klik voor vergroting)
Gezien op zaterdag 23 september 2006 Huize Oostpool in Arnhem
Grensgevallen is de eerste voorstelling in het nieuwe seizoen 06/07, het seizoen van Strijdtoneel. De directie van Toneelgroep Oostpool zegt hier het volgende over: “Toneelgroep Oostpool ziet het nadrukkelijker dan ooit als zijn artistieke plicht om zich te verhouden tot zijn sociale en politieke biotoop. Niet in de zin dat we het theater tot een barricade of preekstoel bombarderen. Niet dat we het uitsluitend over oorlogen hebben. Strijd is een veelkantig begrip. Niet vanuit het idee dat toneel iets aan de toestand van de wereld kan veranderen, laat staan verbeteren. Maar wel vanuit de overtuiging dat toneel een vergrootglas kan leggen op de scharnnierpunten van goed en kwaad en de beslissende rol die het individu daar keer op keer in speelt. En vanuit het geloof in het eigen onderscheidend en reflecterend vermogen...
...Elke theatermaker die dit jaar over de vloer komt, neemt daar zijn verantwoordelijkheid in. Het moet uitgesproken producties opleveren die er stuk voor stuk toe doen. Strijdtoneel waarin de nuance inzicht verschaft en het drama je nooit onberoerd laat. Anders is alle inspanning bij voorbaat zinloos.”
‘Grensgevallen’ is een reconstructie van Han Römer, naar de roman van de Deense auteur Peter Høeg. Römer bewerkte dit spannende en intrigerende boek speciaal voor Oostpool en hij regisseerde het stuk. Absoluut geen zinloze inspanning, want ik zag een geweldige voorstelling. Han Römer portretteert in Grensgevallen de ontwapenende en onderzoekende natuur van kinderen tegenover de starre logica en wetten van de volwassenen. Hij verkiest inspirerende chaos boven gevestigde orde. Al reconstruerend voert hij de toeschouwer een microcosmos binnen die eindigt met een omgekeerde oerknal.
In een interview zegt Han Römer het volgende: “Een van mijn lievelingsboeken is ‘De droom van Scipio’ van Iain Pears. Dat gaat over werelden die naar de bliksem gaan en de poging om iets van wat wij cultuur noemen, beschaving, van de ondergang te redden. Pogingen die juist tot gevolg hebben dat het nog veel erger wordt. Dat is de grote menselijke tragedie. Dat er heel veel mensen zijn die proberen de wereld naar hun beschavingsniveau te tillen, maar dat dat vooral met moord en doodslag gepaard gaat. Mijn idee daarover is dat we alleen maar via instortingen opnieuw kunnen beginnen. Eerst moeten we het huidige systeem laten instorten of exploderen en vervolgens kan dat tot iets zinnigs leiden. Er is volgens mij wel sprake van een groeiend besef dat wij feitelijk beschaafde wezens zijn, die dankzij hun verstand een redelijk uitgebalanceerde wereld zouden moeten kunnen scheppen.”
De hele voorstelling speelt zich af in een simpel en effectief decor. De constructie doet denken aan een soort speeltuinobject, met verschillende niveaus, trappetjes en huisjes. Op het hoogste niveau bevindt zich het kantoor van Flage Biehl; een comfortabele bureaustoel, stapels ordners en een grote stationsklok. Iets lager daarnaast is het kantoortje van zijn assistente Karin Hessen, gevuld met slechts een bureautje, stoel en telefoon. Weer daaronder bevinden zich de ‘slaapkamers’ van de Peter, Katarina en August: een kussen, een deken en een bedlampje. De vloer is de school, met kleine stoeltjes en tafeltjes en een schoolbord.
De voorstelling begint met een korte inleiding door Peter, al snel bijgestaan door Oskar. Oskar en Peter waren bevriend in het weeshuis waar Peter zat, voordat hij op de privéschool van Flage Biehl terecht kwam. Oskar fungeert gedurende de voorstelling als een soort van ‘voice-over’. Hij is steeds aanwezig, introduceert spelers, duidt situaties, houdt wetenschappelijke en filosofische uiteenzettingen over tijd en spoort Peter aan: ‘Red jezelf’. Maar als personage heeft hij geen rol in de reconstructie van de gebeurtenissen op de privéschool van Biehl, die vervolgens als een soort flashback voorbijkomen. Dat is het moment dat de grote stationsklok in het kantoor van Biehl begint te lopen...
Flage Biehl heeft een privéschool opgericht, waar hij grensgevallen een laatste kans wil bieden om in het normale schoolleven terug te keren. Structuur en regelmaat zijn daarbij zijns inziens onontbeerlijk. De schoolbel gaat vaak en nadrukkelijk, te laat komen is uit den boze, een harde hand wordt niet geschuwd. Maar we zien niet alleen een wrede Biehl, we zien hem ook ondeugend Zuid-Amerikaans dansen met zijn assistente Karin Hessen en we zien hem het overzicht verliezen...
Karin Hessen is de assistente van Biehl. Ze is de secretaresse, de onderwijzeres, de kinderloze oude vrijster die “alhoewel wat meer begaan met de kinderen- leeft voor de momenten dat ze met Biehl kan dansen...
Peter is de dragende figuur in de voorstelling, het is zijn reconstructie. Door zijn kleding en spel is de associatie met Kruimeltje snel gemaakt. Er zitten ook dat soort jongensboekachtige trekjes in de voorstelling: ontsnappen aan het systeem. Peter is een dromer, hij komt steeds te laat, heeft geen besef van tijd, althans niet van de tijd zoals gehanteerd op school, met klokken en schoolbellen. Hij wordt verliefd op Katarina...
Katarina is net haar ouders verloren. Ze is aan de ene kant heel kwetsbaar en aan de andere kant heel stoer. Peter en zij ontdekken dat ze pedagogische proefkonijnen zijn en dat Tijd de dwingende kracht is achter het project. Ze gaan op onderzoek uit en verzeilen in een geheim experiment met tijd. Dan komt August in beeld...
August is totaal onaangepast en uitermate zelfdestructief. Lurkt aan gas, eet niet, is agressief. Katrina en Peter nemen de zorg voor August op zich. Zo vormen ze een soort van gezin in het systeem van de school. Peter zegt ook een paar keer: ‘als ik straks 21 ben, adopteer ik je’.
Er zit een enorme gelaagdheid in de voorstelling, het gaat direct en indirect over grote thema’s als chaos vs. orde, macht vs. onvoorwaardelijke liefde, eigen verantwoordelijkheid vs. systemen. Na een serie van gebeurtenissen proberen de kinderen te ontsnappen. Deze gebeurtenissen worden weergegeven in korte scènes, afwisselend monologen en dialogen, spannende en luchtige scènes, tempo en rust, spitsvondige taalgrapjes, vertederende en ontroerende details zoals een zaklamp onder een deken. Het acteerwerk is sterk! De ontsnappingspoging eindigt in de magazijnkast. Met als apotheose de door een jerrycan benzine en een sigaret veroorzaakte omgekeerde oerknal...
Ik zou zeggen: betreed het strijdtoneel en ga de voorstelling zien!
Acteurs:
Frederik Brom - Peter
Erik Whien - Oskar
Anne Martien Lousberg “ Katarina
Remco Melles “ August
Els Ingeborg Smits - Karin Hessen
Jack Vecht - Flage Biehl
Tekst: Peter Høeg
Bewerking en regie: Han Römer
Dramaturgie: Martine Manten
Decorontwerp: Catharina Scholten
Kostuumontwerp: Dorien de Jonge
T/m 4 november in Huis Oostpool in Arnhem, daarna t/m 10 december op tournee, kijk
hier voor de speellijst.
Vrijdag 25 Augustus 2006 at 12:29 pm
Opening UItmarkt 2006 op de Dam
Tekst Persbericht foto Hans Speekenbrink
Dit weekend vindt de jaarlijkse Uitmarkt plaats in Amsterdam. Vanavond start dat met de opening op het Brandpodium op de Dam. Begeleid door de New Cool Collective treden onder meer op: hiphopformatie The Oppposites, Willeke Alberti, het Nationale Ballet, Jules Deelder, singer-songwriter Daniel Samkalden, violiste Liza Ferschtman, gospelzangeres Michelle David, de innovatieve en ritmisch explosieve Blue Man Group, de cast van de musical Grease en Dany Lademacher met Xander de Buisonjé. De presentatie is in handen van Dolf Jansen en de opening zal ook op de televisie te zien zijn om 20.30 uur op Nederland 3.
Belangrijk onderdeel van de Uitmarkt is 'De Verleiding', het toneelvoorproefje, waarbij in de theaters rond Dam en Waterlooplein ruim 30 voorstellingen te zien zijn.
De Verleiding - website
Uitmarkt - website
