Categorie: JAZZ, MUZIEK, WERELDMUZIEK

Donderdag 05 September 2013 at 07:51 am

Jazz Middelheim 2013, verrast, ontroert en vervangt.

Toots Thielemans jazz Middelheim 2013 foto Hans Speekenbrink Middelheim 2013 foto Hans Speekenbrink Tigran Hamasyan Foto Hans Speekenbrink

Door Jacques Nachtegaal - Het Collectief N & P, met beeld van Hans Speekenbrink (klik voor vergroting)

Ieder jaar weer, kijk ik uit naar een van de meest intieme Jazzfestivals van Europa, Jazz Middelheim dat dit jaar voor de 32e maal werd gehouden op die sfeervolle weide van het Park den Brandt, een deel van het grotere Nachtegalenpark in Antwerpen zuid. In die grote tent, met daaromheen tenten met hapjes, dranken, Duveltjes, merchandise , cd en vinyl verkoop, de Klara-omroeptent waar je jaarlijks je Klara Jazzleus T-shirt kan winnen, tafeltjes, stoeltjes, ligstoelen van omroep Klara, en kleedjes van thuis meegebracht, vol dagjesmensen en festivaltijgers. Zo zie ik mensen terug die ik ook vorig jaar hier trof en ontmoet nieuwkomers, die na 1 festivaldag al overtuigd zijn ook volgende edities meerder dagen aanwezig te zijn op dit heerlijke muzikale feestje met een breed scala aan jazz aanbod. Elke dag in mooie gevarieerde balans met een interessant aanbod.

Zo is de openingsdag van dit jaars editie er een met als top of the bill Jean "Toots" Thielemans met zijn Euopean (lees nagenoeg Nederlands) kwartet, maar voor het zover is zag ik als opening het Belgische Manuel Hermia trio, samengesteld rond saxofonist Manuel Hermia, met bassist Manolo Cabras en drummer Jao Lobo. Een verrassend concert temeer omdat Hermia mij tot op heden niet bekend was en hij muzikaal zeer interessant is, zeker zijn sterke blaasstijl op de saxen en indrukwekkende spel op de Bansuri Fluit doen mij veel genoegen. De ietwat uptempo oosterse stijl werkt desondanks heel rustgevend en bijvoorbeeld "The colour under the skin", wat begint met percussie op het drumstel en de kast van de contrabas, die wordt ingekleurd met de ietwat zweverige saxpartij, overtuigt mij van dit trio, dat ik in de toekomst zeker zal blijven volgen.

Tigran Hamasyan Foto Hans Speekenbrink Avre Henriksen foto Hans Speekenbrink Jan Bang foto Hans Speekenbrink

Daaropvolgend volgt het late middagconcert van The Artist in Rescidence, dit jaar voor de eerste maal op Middelheim, Tigran Hamasyan. Tigran heeft deze eerste sessie uitgenodigd de Noorse samplekoning Jan Bang en trompettist Arve Henriksen eveneens uit Scandinavië. Het wordt een bijzonder concert. Niet in de laatste plaats door deze samenstelling die pianist Tigran, die tijdens het festival zijn waanzinnig gevarieerde stijlen ten toon zal spreiden, maar zeker ook door trompettist Henriksen die een tovenaar op zijn blaasinstrument blijkt te zijn maar daarnaast ook heel bijzondere partijen vocalen brengt die gebaseerd zijn op klanken, geen woorden, maar zeer bijzonder klinken en muzikaal zeer overtuigend werken. Dit eerste concert van Tigran, als allereerste Artist in Residence op Middelheim, maakt duidelijk dat festivaldirecteur en medeprogrammeur Bertrant Flamang met deze zet een heel goed noviteit aan Middelheim heeft toegevoegd. Al eerder, o.a. op North Sea Jazz, bleek zo'n artist in residence een slimme toevoeging aan het festivalaanbod te zijn om de veelzijdigheid van de artist in kwestie te benadrukken. Boven verwachting pakte dat deze eerste keer met de Armeense Tigran Hamasyan zeer verrassend uit.

Terri Lyn Carrington foto Hans Speekenbrink Lizz Wright & Helen Sung foto Hans Speekenbrink Tineke Postma foto Hans Speekenbrink

Wat daarna volgde was dames onderonsje rond drumster Terri Lyne Carrington. Zij had, m.u.v. bassist Tamir Schmerling, louter dames om zich heen. Helaas kreeg dit concert pas haar hoogtepunten als gastvocaliste Lizz Wright haar opwachting maakte. Ondanks de aanwezigheid van Tineke Postma op de sax en de muzikaal verrassende Helen Sung op de toetsen, waren de instrumentale nummers niet echt hemelstormend en verveelden ze mij zelfs af en toe. Toen werd het tijd voor de hoofdgast van de avond en de peter van dit festival, ha was er altijd bij en de vraag is hoe lang nog want Toots is inmiddels 91 en af en toe het spoor een beetje bijster, m.u.v. de momenten wanneer hij zijn broodje aan de mond zet en nog altijd loepzuiver zijn werk speelt. Toch is het langzaam intredend verval merkbaar. Toots verliest steeds meer de kracht voor de mooie lange uithalen, en de gespeelde nummers worden steeds wat meer ingekort. Doet overigens niets af aan de prachtige uitvoeringen. En Toots heeft er zin in. Veel mider dan vorig jaar komt hij met verwarde verhalen, veel meer aandacht is er voor de muziek.

Toots Thielemans en Hein Van de Geyn Toots Thielemans, Karel Boele, Hein Van de Geyn & Hans van Oosterhout Jazz Middelheim 2013 Toots Thielemans and Hein Van de Geyn

En die keren wanneer Toots spreekt, dit jaar louter in het Engels terwijl hij vorig jaar zijn moerstaal het sappig Vlaams en Frans uit Brussel sprak, zijn het ontroerende uitspraken die bij menigeen ontroering en een traan in de ogen opwekken. Deze man is een levende legende, met wie speelde hij niet samen en wat een weergaloos mooi materiaal heeft hij in al die jaren opgenomen. Een doorsnee hiervan, met gelukkig "Het Mistig rooie beest", uit de film "Turks Fruit" en het thema uit "Midnight Cowboy" en vanzelfsprekend "Bluesette" komen voorbij. Helaas duurt het concert slechts een ruim uur, maar Toots weet van geen ophouden en de toegiften met zijn muzikale vrienden; Karel Boehlee (piano), Hein van de Geyn (bas) en zijn steun en toeverlaat Hans van Oosterhout achter de drums klinken net als het hele concert fris en prachtig gearrangeerd, maar Toots laatste toegift "What a wonderfull World" doet hij solo en dan laat Toots ook mij even extra slikken. Laten we hopen dat Toots nog een aantal jaren als peter op Middelheim aanwezig zal zijn en zal spelen. De eerste avond is gedaan en ik zwerf nog wat rond over het festivalterrein waar nog vele aanwezigen blijven hangen en nagenieten van deze heerlijke openingsavond in de late zomeravondsfeer.

Tigran Hamasyan & Trilok Gurtu Tigran Hamasyan & Trilok Gurtu Tigran Hamasyan & Trilok Gurtu

De tweede festivaldag, met onder de aanwezigen onder andere Commissaris Witse vertolker Hubert Damen, heeft ook weer een mooi aanbod en ik kijk uit naar een aantal musici. De middagopening om 15.30 uur is voor Tigran, nu samen met percussionist Tirlok Gurtu. Een heerlijke opening maar vanzelfsprekend heel anders dan de dag er voor. De combinatie piano, zang door Tigran en de subtiele percussie klanken geven het concert een oosterse of misschien zelfs wel meer een Balkan sfeer mee die dan weer heel stevig en dan weer heel dromerig overkomt. De voor mij onverstaanbare Armeense teksten van Tigran zijn mooi, indrukwekkend, maar zo als ik al schreef, helaas onbegrijpelijk door de taalbarrière.

Anthony Braxton foto Hans Speekenbrink Taylor Ho Bynum foto Hns Speekenbrink Anthony Braxton foto Hans Speekenbrink

Een concert wat een aantal topmusici samenbracht was dat van Anthony Braxton (alt-en sopraansax, sopraninosaxofoon en basklarinet), hij had onder andere violiste Erica Dicker en Dan Pack op Tuba bij zich. Ook Taylor Ho Bynum (o.a. Kornet, Bugel en bastrompet) had mijn interesse. Echter het in mijn optiek structuurloze chaotische stuk dat werd gebracht deed mij slecht enkele momenten genieten omdat we hier te maken hebben met werkelijk topmusici, maar de sfeer van gelijktijdig beginnen, daaropvolgend je partij spelen en toch ook weer gelijktijdig eindigen, is niet geheel mijn piece of cake. Jammer want daarmee zakte mijn interesse in dit muzikaal ensemble al snel naar een bedenkelijk niveau. Gelukkig bracht de Vlaamse Robin Verheyen (saxen) met als medemusici Marc Copland (piano), Gary Peacock (Contrabas) en Joey Baron (drums) wel weer aanhoorbare en gestructureerde muziek en leefde ik op bij de heerlijke cohesie die deze heren muzikaal tot stand wisten te brengen. Vooral de ritme sectie, bas en drums, vormden een strak opererend geheel en met daaroverheen Copland en Verheyen die in New York al regelmatig samenspeelden bij Copland thuis, maakten deze Middelheim avond weer goed.

John Scofield, foto Hans Speekenbrink Bill Stewart foto Hans Speekenbrink Steve Swallow foto Hans Speekenbrink

Daarbij het slotstuk van de vrijdagavond, het John Scofield trio met Scofield op gitaar, Bill Stewart achter de trommels en meester bassist Steve Swallow zet zo'n geweldige set neer dat ik de ellende van de Braxton cs. Al weer vergeten ben. Nu is Scofield alleen al in staat een zaal volledig plat te spelen, met zijn twee kompanen is er een supertrio op het Middelheim podium aanwezig dat niet snel overtroffen zal worden. Hoewel Scofield nogal eens vergeleken wordt met Pat Matheny vind ik Scofield meer allround. Mede door samenwerking met Billy Cobham en George Duke en in meerdere mate door zijn 3 jaar durende samenwerking met Miles Davis wordt Scofield nogal eens weggezet als fusion gitarist maar ik denk dat je hem daarmee tekort doet. Hij is denk ik, bovenal blues gitarist met een wijde vertakking naar fusion, jazz, folk en zelfs countryrock. Scofield is domweg gitaar. Dat in samenwerking met een der grootste bassisten van deze tijd, Steve Swallow, die eerder speelde met Gary Burton, Carla Bley, Michael Mantler en Steve Kuhn maar ook aanwezig was op het Scofield/Matheny album "I can see your house from here" (Blue Note 1994) levert een meesterlijke set jazz op. En dan heb ik het nog niet eens gehad over emotievol-trommelbeest Bill Stewart die speelt met die eigenwijze stickgrip en in het verleden o.a. speelde met Joe Lovano, Dave Holland en de eerder deze avond spelende pianist Marc Copland maar ook met de Nederlandse gitarist Jesse van Ruller twee albums opnam. Kortom een supertrio dat de tweede dag afsloot en voor mij een van de hoogtepunten van dit festival vormde.

Bambi Pang Pang foto Hans Speekenbrink Andrew Cyrille foto Hans Speekenbrink Bambi Pang Pang foto Hans Speekenbrink

Mijn laatste festivaldag was de zaterdag, wegens omstandigheden moest ik de laatste (zondag) festivaldag missen zodat mijn slotdag de zaterdag werd. En wat voor festivaldag. In eerste instantie heerste bij mij de twijfelachtige teleurstelling wegens het vanwege longontsteking afzeggen van Randy Newman, overigens wel een ietwat vreemde eend in de bijt van dit festival want Newman is voor mij ver weg van de Jazz, maar daarentegen soms wel een zeer interessante, maar ook saaie en negatieve, singer songwriter. Vervanging werd gezocht maar voordat die kon aantreden hadden we allereerst Bambi Pang Pang ft. Andrew Cyrille, deze in Brooklyn NY geboren avant garde drummer die als 18 jarige al zijn sporen verdiende bij o.a. Cecil Taylor, Coleman Hawkins, was sideman van David Murray en speelde bij Carla Bley, John Coltrane en Sun Ra en als coach voor het Antwerps conservatorium betrokken is bij dit muzikaal project. Samen met het trio; Seppe Gebuers (piano), Laurens Smet (bas) en Viktor Perdieus (saxen) drie leden van het septet Ifa Y Xango, dat in 2011 op Gent Jazz winnaars van het laureaat Jong Jazztalent werd, vormt speciaal voor Middelheim Jazz deze set, die voornamelijk gebaseerd is op improvisatie en eigen materiaal van de bandleden. Een lekkere binnenkomer voor deze festivaldag. Na de bakken regen uit de hemel tijdens Scofield de avond ervoor, is de Antwerpse Den Brandtparkweide nu weer zonovergoten. De sfeer zoals altijd op Middelheim geweldig, de biertjes smaken weer opperbest en ook de Jacobs Creek wijnen laten de dorst goed lessen. In de tent speelt bassist Laurens Smet misschien wel zijn beste concert tot nu toe, ook pianist Seppe Gebuers heeft zijn dag. Het belooft een heerlijke dag te worden en inmiddels is al sinds gisterochtend bekend dat Hooverphonic met orkest de zieke Newman zal vervangen. Ik ben benieuwd, het heeft wel zichtbaar meer jeugd naar Middelheim getrokken.

Melanie de Biasio foto Hans Speekenbrink Melanie de Biasio foto Hans Speekenbrink Melanie de Biasio foto Hans Speekenbrink

De bloedmooie Melanie de Biasio, afkomstig uit Charleroi, Waalse moeder en Italiaanse vader, studeerde af aan het Brussels conservatorium en resideert sindsdien in de Vlaamse hoofdstad. Recent bracht deze zangeres, dwarsfluitiste haar tweede album "No Deal" uit. Een album dat de sfeer uitstraalt van de film noir maar ook die van een illustere jazzkelder. Haar stem is weergaloos en haar arrangementen hebben iets mysterieus in zich. Als je de ogen sluit bij de muziek van De Biasio dan waan je jezelf in een dromerige sfeer, een muzikaal sprookje, waar je nooit meer uit weg wilt. Haar muzikanten waaronder Pascal Paulus op clavinet en vintage synthesizers vormen een warm bed voor de subtiele klanken die Melanie ten gehore brengt. Een dame die we zeker in de gaten moeten houden de komende jaren dit kan nog wel eens een heel grote gaan worden en dat niet alleen vanwege de combinatie dwarsfluit en stem maar nog veel meer vanwege haar geweldig mooie materiaal.

Tigran Hamasyan foto Hans Speekenbrink Ben Wendel foto Hans Speekenbrink Tigran Hamasyan foto Hans Speekenbrink

Het is weer tijd voor onze Artist in Residence, vandaag speelt hij weer een wezenlijk andere stijl dan de twee eerdere sets, vandaag concerteert hij op piano en keyboards met het Tigran Quintet Shadow theatre, wat naast Tigran wordt gevormd door: Ben Wendel (sax), Sam Minale (bas) en Nate Wood (drums), helaas ontbreekt de eveneens Armeense zangeres Areni Agababian, die zoals Tigran ons plechtig beloofde bij het volgende concert in België wel aanwezig zal zijn. Naar ik hoop doen ze dan ook Nederland aan want wat ik nu hoor is meer dan de moeite waard ondanks het ontbreken van de belangrijke vocale schakel; Agababian. De stijl is van dromerig mooi, zweverig tot stevige funk met af en toe fusion-achtige melodieën. Een zeer gevarieerd maar wel lekker stevig en pakkend concert wat voor mij aantoont dat Tigran Hamasyan binnen niet al te lange tijd de grote podia zal bestijgen, hij staat aan het begin van een zeer gevarieerde maar bovenal glansrijke carrière. Hou die naam in de gaten Tigran Hamasyan.

Hoovephonic foto Hans Speekenbrink Hoovephonic foto Hans Speekenbrink Hoovephonic foto Hans Speekenbrink

De remplaçanten van Newman, dan moet je toch wel iets in je mars hebben, zijn dus de Belgische Hooverphonic geworden. Het was voor de organisatie van Middelheim Jazz een hell of a job om een passende vervanging te zoeken voor een van de topartiesten van het festival. Toch bleek al heel snel dat het de organisatie gelukt was om Newman heel snel te doen vergeten. Hooverphonic is een Belgische popformatie die zich toelegt op ambiant music en symphonische rock. Maar ook wordt de sfeer van de jaren 50 opgeroepen door de performance van vocaliste Noémie Wolfs, De basis van de groep wordt gevormd door bassist Alex Callier en gitarist Raymond Geerts en sinds 2008 de inmiddels vijfde vocaliste op rij van Hooverphonic, de eerder genoemde beeldschone Noémie Wolfs. Samen met het orkest dat met hen het album Hooverphonic with Orchestra live tot stand bracht stonden ze nu als een vreemde eend in de bijt op Middelheim. De echte jazz pur sang liefhebbers vonden het aanvankelijk maar niks, een gepolijste popformatie, maar al naar gelang het concert vorderde en bleek dat het orkest met de drie Hooverphonic leden elkaar vlekkeloos aanvulden, de muziek werkelijk betoverend mooi bleek, vielen de vooroordelen langzaam weg en voor het eerst dit festival werd er zelfs gedanst in de grote tent, een bijzonderheid die ik op Middelheim niet eerder heb meegemaakt.
Maar op de keper beschouwd hebben de jazz fanatici wel een beetje gelijk dit is geen formatie, ondanks de topkwaliteit, voor op een Jazzfestival, maar laten we wel wezen wat had Newman hier te zoeken, is Newman wel jazz? Nee, natuurlijk niet, dus nie neute, we hebben er allemaal van genoten toen Hooverphonic en orchestra "Anger Never Dies", "The Night Before", "Happiness", de Massive Attacks cover ‘Unfinished Sympathy' en "The World Is Mine" speelden, waarbij ook licht en rookmachines goed werk deden. Het moet mij van het hart toen ik een aantal mensen zag dansen en de werkelijk fantastische muziek en zang hoorde was ik blij dat die oersaaie en azijnzeikende Randy Newman er niet was.




Reageer hieronder

Geen reacties





(optioneel veld)
(optioneel veld)
Deze stomme vraag dient ervoor om spam te voorkomen

Reactiemoderatie staat aan op deze site. Dit betekent dat je reactie niet zichtbaar zal zijn, tot deze is goedgekeurd door een beheerder.

Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.